Hội chứng quá kích buồng trứng​ là gì? Dấu hiệu, Nguyên Nhân, Cách điều trị

Hội chứng quá kích buồng trứng là gì​?

Quá kích buồng trứng (Ovarian hyperstimulation syndrome – OHSS) là một biến chứng có thể gặp ở những bệnh nhân đang sử dụng thuốc kích thích buồng trứng trong quá trình điều trị vô sinh. Bệnh này đặc trưng bởi sự gia tăng bất thường về kích thước của buồng trứng, gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản.

Ở người bình thường, mỗi chu kỳ kinh nguyệt chỉ có một nang trứng phát triển và rụng khi đạt kích thước từ 20mm đến dưới 30mm. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân sử dụng thuốc kích trứng, nhiều nang trứng có thể phát triển đồng thời nhưng thường có kích thước nhỏ hơn 20mm. Trong trường hợp này, hiện tượng quá kích buồng trứng sẽ xuất hiện, làm gia tăng nguy cơ biến chứng trong quá trình điều trị.

Dấu hiệu của bệnh quá kích buồng chứng

Quá kích buồng trứng có thể tiến triển qua hai giai đoạn điển hình, mỗi giai đoạn có những biểu hiện khác nhau:

• Giai đoạn sớm: Ở giai đoạn này, các triệu chứng của quá kích buồng trứng xuất hiện trong vòng 9 ngày sau khi thực hiện thủ thuật chọc hút trứng hoặc quá trình phóng noãn. Tình trạng thường xảy ra khi bệnh nhân được tiêm hormone hCG nhằm kích thích sự trưởng thành của nang noãn. Giai đoạn này cần được theo dõi kỹ lưỡng để kịp thời xử lý nếu triệu chứng gia tăng nặng.
• Giai đoạn muộn: Triệu chứng của quá kích buồng trứng giai đoạn muộn thường xuất hiện sau ngày thứ 10 kể từ khi chọc hút noãn. Khác với giai đoạn sớm, nguyên nhân chủ yếu lúc này là do lượng hCG nội sinh tiết ra từ nhau thai, đặc biệt trong trường hợp bệnh nhân đã thụ thai thành công. Điều này làm cho tình trạng bệnh kéo dài và tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng nặng hơn.

Dựa trên quá trình thăm khám lâm sàng và đánh giá triệu chứng, bác sĩ có thể phân loại mức độ nghiêm trọng của bệnh quá kích buồng trứng thành các cấp độ sau:

• Nhẹ: Khi bệnh nhân mắc bệnh quá kích buồng trứng ở mức độ nhẹ, họ thường cảm thấy khó chịu nhẹ ở vùng bụng dưới, đôi khi có cảm giác buồn nôn nhẹ và cân nặng có thể tăng lên một chút. Mặc dù triệu chứng còn khá mờ nhạt, tuy nhiên bệnh nhân vẫn cần được theo dõi chặt chẽ để phòng ngừa tiến triển nặng.
• Vừa: Ở mức độ vừa, các biểu hiện của quá kích buồng trứng trở nên rõ rệt hơn. Bệnh nhân có thể bị căng bụng, đau bụng ở mức độ trung bình, kèm theo cảm giác buồn nôn, nôn ói và tiêu chảy. Khi siêu âm, bác sĩ dễ dàng phát hiện sự xuất hiện của dịch trong ổ bụng, cho thấy tình trạng đã bắt đầu nghiêm trọng hơn và cần được can thiệp phù hợp.
• Nặng: Khi quá kích buồng trứng chuyển sang mức độ nặng, lượng dịch trong ổ bụng tăng nhiều, thậm chí có thể dẫn đến tràn dịch màng phổi. Bệnh nhân còn có thể xuất hiện thêm các triệu chứng nghiêm trọng như rối loạn chức năng gan, phù toàn thân, bụng căng trướng rõ rệt, khó thở, nhịp thở nhanh hơn 20 lần/phút, đau bụng dưới dữ dội, tụt huyết áp và tiểu ít. Đây là giai đoạn cần nhập viện điều trị để tránh các biến chứng nguy hiểm tính mạng.
• Rất nặng: Ở mức độ rất nặng của bệnh quá kích buồng trứng, dịch ổ bụng và dịch màng phổi xuất hiện với lượng rất lớn, làm tăng áp lực lên các cơ quan nội tạng. Bệnh nhân có thể gặp suy thận cấp, tràn dịch màng tim, thuyên tắc mạch máu, hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS), thiếu oxy máu trầm trọng, lượng nước tiểu ít đáng kể hoặc thậm chí vô niệu. Trường hợp này đe dọa trực tiếp đến tính mạng, yêu cầu cấp cứu và điều trị tích cực ngay lập tức.

Dấu hiệu của bệnh quá kích buồng trứng

Nguyên nhân hình thành hội chứng quá kích buồng trứng

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra hiện tượng quá kích buồng trứng vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể liên quan đến việc bổ sung lượng lớn hormone human chorionic gonadotropin (hCG) vào cơ thể. Đây là một loại hormone tự nhiên được sản xuất trong thời kỳ mang thai. Khi buồng trứng phản ứng quá mức với hCG, các mạch máu trong buồng trứng trở nên bất thường, dẫn đến hiện tượng rò rỉ chất lỏng. Lượng dịch tích tụ khiến buồng trứng bị sưng to, đồng thời dịch có thể tràn vào khoang bụng, gây ra các triệu chứng nặng nề hơn cho bệnh nhân.

Trong quá trình điều trị vô sinh, hCG thường được sử dụng như một “chất mồi” nhằm kích thích sự trưởng thành của các nang noãn để tạo thành trứng. Tuy nhiên, việc tiêm hCG có thể kích hoạt bệnh quá kích buồng trứng, với các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng một tuần sau khi tiêm. Nếu trong chu kỳ điều trị này người phụ nữ thụ thai thành công, cơ thể sẽ tự sản sinh thêm lượng hCG tự nhiên, làm tình trạng quá kích trở nên trầm trọng hơn do tác động kép từ cả hormone ngoại sinh và nội sinh.

Ngoài ra, một yếu tố nguy cơ khác cần lưu ý là loại thuốc sử dụng để kích thích thụ thai. Các thuốc tiêm hormone, chẳng hạn như gonadotropins, có nguy cơ gây ra quá kích buồng trứng cao hơn đáng kể so với các loại thuốc uống như clomiphene citrate. Vì vậy, bác sĩ cần theo dõi chặt chẽ quá trình kích thích buồng trứng, điều chỉnh phác đồ điều trị hợp lý để hạn chế nguy cơ gặp phải biến chứng nguy hiểm này.

Đối tượng dễ mắc phải quá kích buồng trứng

Độ tuổi là một yếu tố quan trọng liên quan đến nguy cơ mắc quá kích buồng trứng. Phụ nữ trẻ tuổi, đặc biệt dưới 30 tuổi, có hoạt động buồng trứng mạnh mẽ hơn và phản ứng nhạy với thuốc kích thích, do đó khả năng phát triển hội chứng này cao hơn so với phụ nữ lớn tuổi.

Những người có chỉ số khối cơ thể (BMI) dưới 18, tức là thuộc nhóm nhẹ cân, cũng nằm trong nhóm đối tượng dễ bị bệnh quá kích buồng trứng. Do cơ địa gầy yếu, khả năng dự trữ và chuyển hóa thuốc ở những người này khác biệt, dẫn đến nguy cơ phản ứng quá mức khi sử dụng các loại hormone kích thích.

Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) cũng là đối tượng có tỷ lệ cao mắc phải quá kích buồng trứng. Các đặc điểm của PCOS như nhiều nang nhỏ, mất cân bằng nội tiết tố khiến buồng trứng dễ bị kích thích quá mức khi áp dụng các phác đồ điều trị hỗ trợ sinh sản.

Việc sử dụng liều cao gonadotropin ngoại sinh trong điều trị vô sinh cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh quá kích buồng trứng. Gonadotropin có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của nang noãn, nhưng nếu dùng liều lớn hoặc không được kiểm soát tốt, nguy cơ phình to buồng trứng và tràn dịch ổ bụng sẽ tăng mạnh.

Nồng độ estradiol huyết thanh tăng cao hoặc tăng đột ngột trong quá trình kích thích buồng trứng cũng là một dấu hiệu cảnh báo về khả năng mắc quá kích buồng trứng. Sự tăng nhanh nồng độ estradiol chứng tỏ có nhiều nang noãn phát triển cùng lúc, làm gia tăng áp lực và nguy cơ rò rỉ dịch ra khỏi buồng trứng.

Đối tượng từng có tiền sử mắc bệnh quá kích buồng trứng trong các chu kỳ hỗ trợ sinh sản trước cũng có nguy cơ rất cao tái phát. Những người này cần được theo dõi chặt chẽ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngay từ đầu để hạn chế biến chứng nặng nề có thể xảy ra.

Phụ nữ bị buồng trứng đa nang dễ mắc phải quá kích buồng trứng

Biện pháp phòng ngừa hội chứng kích buồng trứng

Để giảm thiểu nguy cơ mắc phải hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) và tránh các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra, bệnh nhân khi điều trị vô sinh nên lựa chọn các cơ sở y tế chuyên khoa vô sinh hiếm muộn uy tín. Đội ngũ bác sĩ tại các cơ sở này cần có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm vững vàng trong việc thực hiện các kỹ thuật kích thích buồng trứng. Điều này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời để giảm thiểu nguy cơ quá kích buồng trứng trên từng bệnh nhân.

Ngoài ra, cơ sở y tế cũng cần đảm bảo có hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại và đồng bộ, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tiên tiến trong điều trị vô sinh. Các thiết bị này sẽ hỗ trợ việc theo dõi tình trạng buồng trứng và quá trình điều trị, giúp bác sĩ phát hiện sớm những bất thường và điều chỉnh kịp thời để tránh bệnh quá kích buồng trứng. Việc ứng dụng công nghệ cao vào điều trị sẽ giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc hội chứng này cũng như những biến chứng không mong muốn trong suốt quá trình điều trị hiếm muộn.

Phương án điều trị quá kích buồng trứng ở nữ giới

Nguyên tắc điều trị hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) chủ yếu áp dụng phương pháp nội khoa, với mục tiêu hạn chế tối đa các can thiệp ngoại khoa. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ dựa vào mức độ của hội chứng và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân.

Điều trị hội chứng quá kích buồng trứng mức độ nhẹ và vừa

Đối với các trường hợp bệnh quá kích buồng trứng mức độ nhẹ và vừa, bệnh nhân có thể tự theo dõi và điều trị tại nhà theo các hướng dẫn dưới đây:

• Uống nhiều nước và bổ sung thực phẩm giàu chất đạm để giúp cơ thể duy trì năng lượng và cải thiện tình trạng sức khỏe.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh các hoạt động mạnh và hạn chế quan hệ tình dục để giảm thiểu nguy cơ làm tình trạng quá kích buồng trứng trở nên nặng thêm.
• Theo dõi thường xuyên cân nặng, vòng bụng và lượng nước tiểu mỗi ngày để phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường.
• Nếu có dấu hiệu bệnh trở nặng như khó thở, nôn nhiều, không thể uống nước, tiêu chảy, tăng cân nhanh chóng, vòng bụng lớn hoặc đi tiểu ít (dưới 500ml/ngày), cần nhanh chóng tái khám.
• Khi dịch ổ bụng có mức độ vừa và có nguy cơ diễn tiến nặng, bác sĩ có thể chỉ định chọc dò ổ bụng để giảm áp lực, tránh những biến chứng nghiêm trọng của bệnh quá kích buồng trứng.

Điều trị hội chứng quá kích buồng trứng ở mức độ nặng và rất nặng

Khi hội chứng quá kích buồng trứng ở mức độ nặng hoặc rất nặng, bệnh nhân cần phải nhập viện để theo dõi và điều trị chuyên sâu. Các phương pháp điều trị có thể được áp dụng bao gồm:

• Tăng áp lực keo trong nội mạch nhằm duy trì thể tích tuần hoàn và giúp ngăn ngừa tình trạng hạ huyết áp nghiêm trọng.
• Cân bằng nước và điện giải trong cơ thể để điều chỉnh các chỉ số sinh lý và hạn chế sự suy giảm chức năng cơ thể.
• Chọc dẫn lưu ổ bụng để giảm áp lực khi bệnh nhân gặp phải các triệu chứng như bụng căng to, khó thở, thiểu niệu (ít nước tiểu) hoặc ăn uống kém.
• Nếu bệnh nhân gặp tình trạng khó thở hoặc tràn dịch nghiêm trọng, bác sĩ có thể chọc dò và dẫn lưu dịch ở màng phổi hoặc màng tim.
• Sử dụng Dopamine liều thấp đối với các trường hợp có nguy cơ suy thận để bảo vệ chức năng thận và ổn định sức khỏe bệnh nhân.
• Trong trường hợp bệnh quá kích buồng trứng không đáp ứng điều trị, và tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng, đe dọa tính mạng, bác sĩ có thể xem xét việc chấm dứt thai kỳ để bảo vệ sức khỏe của người bệnh.

Dinh dưỡng bổ trứng chuyên biệt đến từ Châu Âu

Dưới đây là hai giải pháp dinh dưỡng nổi bật, phù hợp cho từng nhóm đối tượng:

S-FEMME Hỗ trợ bổ trứng cho nữ giới

Bổ trứng S-FEMME hỗ trợ thúc đẩy quá trình rụng trứng, tăn cường chấy lượng trứng, tăng khả năng thụ thai ở nữ giới; Duy trì sự cân bằng, điều hòa nội tiết tố nữ, điều hòa kinh nguyệt. Phù hợp với phụ nữ: Chuẩn bị mang thai, có kinh nguyệt không đều, suy buồng trứng sớm (Chất lượng trứng kém), nữ giới vô sinh, hiếm muộn không rõ nguyên nhân, phụ nữ chuẩn bị kích trứng IUI, IVF.

S-FEMME Hỗ trợ bổ trứng cho nữ giới

PiCOSitol Hỗ trợ bổ trứng cho nữ giới mắc PCOS

Bổ trứng PiCOSitol hỗ trợ kích thích rụng trứng, tăng khả năng thụ thai ở phụ nữ mắc PCOS (Hội chứng buồng trứng đa nang); Hỗ trợ điều hòa nội tiết tố nữ, điều hòa kinh nguyệt, cải thiện tình trạng đa nang buồng trứng. Phù hợp với phụ nữ: Mắc hội chứng buồng trứng đa nang muốn có thai, có triệu chứng kinh nguyệt không đều; vô sinh, hiếm muộn không rõ nguyên nhân, phụ nữ chuẩn bị kích trứng, IUI, IVF.

PiCOSitol Hỗ trợ bổ trứng cho nữ giới mắc PCOS

Biến chứng của bệnh quá kích buồng trứng

Bệnh quá kích buồng trứng có thể dẫn đến một số biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bệnh nhân. Dưới đây là những biến chứng có thể gặp phải:

Shock giảm thể tích

Quá kích buồng trứng có thể gây tình trạng dịch trong lòng mạch máu thoát ra ngoài và tích tụ vào các khoang trống trong cơ thể. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu máu nuôi trầm trọng, gây sốc giảm thể tích. Đây là một biến chứng nghiêm trọng của bệnh quá kích buồng trứng, cần được xử lý kịp thời để tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Xoắn buồng trứng

Khi buồng trứng trở nên quá to do bệnh quá kích buồng trứng, nguy cơ xoắn buồng trứng trong ổ bụng càng tăng. Biến chứng này có thể được phát hiện qua siêu âm khi buồng trứng có kích thước lớn hơn bình thường. Các triệu chứng bao gồm đau bụng, buồn nôn, nôn mửa, tụt huyết áp, tăng bạch cầu tiến triển và thiếu máu. Đôi khi, xoắn buồng trứng cần phải can thiệp phẫu thuật để điều chỉnh tình trạng này.

Thuyên tắc mạch máu

Mặc dù không phải là biến chứng thường gặp, thuyên tắc mạch máu vẫn có thể xảy ra trong các trường hợp bệnh quá kích buồng trứng nghiêm trọng. Các huyết khối có thể làm tắc nghẽn mạch máu, với khoảng 25% trường hợp gặp phải ở động mạch và 75% còn lại ở tĩnh mạch. Biến chứng này có thể gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn và thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Những biến chứng này cho thấy mức độ nghiêm trọng của bệnh quá kích buồng trứng, và cần có sự theo dõi sát sao để đảm bảo điều trị kịp thời.

Một số thắc mắc, câu hỏi về quá kích buồng trứng

Hãy cùng theo dõi những câu hỏi và giải đáp sau đây:

Ăn gì để giảm quá kích buồng trứng?​

​Để giảm tình trạng quá kích buồng trứng, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phục hồi và cải thiện sức khỏe sinh sản. Các chuyên gia khuyến nghị bổ sung các thực phẩm giàu dưỡng chất thiết yếu như sắt, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, giúp cân bằng hormone và giảm viêm nhiễm.​

Rau xanh là lựa chọn hàng đầu trong chế độ ăn cho người bệnh quá kích buồng trứng. Các loại rau như rau bina, bắp cải, súp lơ trắng và bông cải xanh cung cấp nhiều folate, sắt, canxi và vitamin A, B, C, E, giúp cải thiện chức năng buồng trứng và giảm các triệu chứng khó chịu. ​

Trái cây tươi cũng rất quan trọng trong việc giảm quá kích buồng trứng. Chúng cung cấp vitamin C, axit folic và chất chống oxy hóa tự nhiên, bảo vệ trứng khỏi tác động của gốc tự do, từ đó duy trì chất lượng trứng. Đặc biệt, trái bơ chứa chất béo không bão hòa, giúp cải thiện chất lượng trứng và duy trì sức khỏe sinh sản. ​

Đậu lăng là thực phẩm giàu sắt, vitamin B và magie, hỗ trợ chức năng sinh sản và cải thiện tình trạng quá kích buồng trứng. Trái cây khô và quả hạch như hạt macca chứa protein, vitamin và khoáng chất, giúp giảm tổn thương nhiễm sắc thể trong trứng và ngăn chặn gốc tự do. ​

Hạt mè (vừng) chứa kẽm, hỗ trợ sản xuất hormone và chất béo không bão hòa, rất quan trọng đối với người bệnh quá kích buồng trứng. Gừng và quế có đặc tính chống viêm, cải thiện lưu thông máu và hỗ trợ chức năng buồng trứng. Việc bổ sung những thực phẩm này vào chế độ ăn hàng ngày sẽ giúp giảm quá kích buồng trứng và nâng cao sức khỏe sinh sản. ​

Những thực phẩm giúp giảm quá kích buồng trứng

Quá kích buồng trứng bao lâu thì hết​?

Bệnh quá kích buồng trứng luôn là mối quan tâm lớn đối với nhiều chị em phụ nữ khi điều trị vô sinh. Thông thường, hội chứng quá kích buồng trứng sẽ tự cải thiện trong khoảng 1 đến 2 tuần. Tuy nhiên, nếu bạn đang mang thai, tình trạng có thể kéo dài hơn do sự thay đổi hormone trong cơ thể.

Quá trình điều trị bệnh quá kích buồng trứng chủ yếu tập trung vào việc giảm các triệu chứng khó chịu, hỗ trợ làm dịu hoạt động của buồng trứng và ngăn ngừa các biến chứng có thể xảy ra. Điều này thường bao gồm việc sử dụng thuốc điều trị phù hợp và theo dõi chặt chẽ sức khỏe của bệnh nhân để đảm bảo sự hồi phục nhanh chóng và an toàn.

Làm gì khi bị quá kích buồng trứng​?

Khi mắc hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS), việc xử trí phụ thuộc vào mức độ của bệnh. Đối với trường hợp nhẹ và vừa, bệnh nhân có thể tự theo dõi và điều trị tại nhà. Các biện pháp bao gồm nghỉ ngơi, hạn chế hoạt động, uống nhiều nước (ít nhất 2 lít mỗi ngày), và ăn thực phẩm giàu chất đạm như thịt, cá, trứng, sữa. Ngoài ra, cần theo dõi cân nặng, vòng bụng và lượng nước tiểu hàng ngày. Nếu có dấu hiệu chuyển nặng như khó thở, nôn nhiều, hoặc tiểu ít, cần tái khám ngay. ​

Trong trường hợp bệnh tiến triển nặng, bệnh nhân cần nhập viện để được theo dõi và điều trị tích cực. Điều trị có thể bao gồm truyền dịch, sử dụng thuốc giảm đau, và các biện pháp hỗ trợ chức năng gan và thận. Nếu có dịch ổ bụng nhiều, bác sĩ có thể chỉ định chọc dò để giảm áp lực. Ngoài ra, cần theo dõi sát các dấu hiệu biến chứng như tràn dịch màng phổi, suy thận, hoặc thuyên tắc mạch. ​

Điều trị hội chứng quá kích buồng trứng chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ cho đến khi bệnh tự phục hồi. Do đó, bệnh nhân cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ và theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe của mình.

Việc nhận diện sớm và điều trị đúng cách tình trạng quá kích buồng trứng rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Nếu bạn đang gặp phải các triệu chứng hoặc có bất kỳ lo ngại nào, đừng ngần ngại liên hệ với S-FEMME để được hỗ trợ chuyên sâu. Hãy gọi ngay Hotline 0977.386.009 để nhận tư vấn từ đội ngũ chuyên gia của chúng tôi.