Rối loạn kinh nguyệt tuổi dậy thì: Nguyên nhân và biểu hiện

Kinh nguyệt thường bắt đầu lúc mấy tuổi?

Kinh nguyệt là hiện tượng lớp niêm mạc tử cung bị bong ra và được đào thải ra khỏi cơ thể qua âm đạo do sự thay đổi nội tiết tố. Quá trình này mang tính chu kỳ hàng tháng, thường bắt đầu khi bé gái bước vào độ tuổi dậy thì, trung bình là 12 tuổi. Tuy nhiên, kỳ kinh nguyệt đầu tiên có thể bắt đầu sớm hơn lúc 8 tuổi, muộn nhất lúc 16 tuổi.

Hiện tượng kinh nguyệt sẽ lặp lại hàng tháng, duy trì đến khi phụ nữ bước sang tuổi mãn kinh, thường là 51 tuổi. Độ dài trung bình của một chu kỳ kinh nguyệt là 28 ngày, những trường hợp chu kỳ kinh ngắn 24 ngày hoặc dài 38 ngày vẫn được xem là bình thường. Thời gian hành kinh kéo dài khoảng 3-5 ngày. Lượng máu kinh mất ở mỗi chu kỳ khoảng 50-150ml, có màu đỏ tươi, không có mùi nồng hoặc hôi tanh.

Rối loạn kinh nguyệt tuổi dậy thì là gì?

Rối loạn kinh nguyệt tuổi dậy thì là tình trạng số ngày hành kinh hoặc lượng máu kinh diễn ra không theo một chu kỳ bình thường, chẳng hạn như chu kỳ kinh nguyệt có thể xuất hiện sớm hơn hoặc muộn hơn, số ngày hành kinh ngắn hơn hoặc dài hơn, lượng máu kinh quá nhiều hoặc quá ít… 

Bác sĩ Lâm Hoàng Duy cho biết, kinh nguyệt là một hiện tượng sinh lý tự nhiên diễn ra theo một chu kỳ nhất định, bắt đầu ở nữ giới khi bước vào tuổi dậy thì và kéo dài đến khi phụ nữ mãn kinh. Khi mới xuất hiện kinh nguyệt, chu kỳ kinh của nữ giới thường có những biến đổi lớn.

“Độ tuổi trung bình bắt đầu xuất hiện kinh nguyệt là 12 tuổi. Tùy vào sự phát triển thể chất ở mỗi cá nhất mà kinh nguyệt có thể tới sớm hơn hoặc muộn hơn, nhưng sớm nhất là 8 tuổi và trễ nhất là 16 tuổi. Nếu đã bước sang tuổi 16 mà vẫn chưa thấy kinh nguyệt, bố mẹ nên đưa bé gái thăm khám phụ khoa để tìm hiểu nguyên nhân”, bác sĩ Hoàng Duy khuyến cáo.

Bố mẹ nên đồng hành cùng bé gái tuổi dậy thì để phát hiện và điều trị sớm tình trạng rối loạn kinh nguyệt

Những biểu hiện thường gặp của rối loạn kinh nguyệt tuổi dậy thì

Khi bước vào tuổi dậy thì, kinh nguyệt của nhiều bạn gái bị rối loạn, không xuất hiện vào đúng ngày cụ thể hoặc không thể tính được ngày rụng trứng với những biểu hiện thường gặp sau đây:

• Kỳ kinh nguyệt đầu tiên chỉ kéo dài khoảng vài ngày, lượng máu kinh chảy ít, đôi khi chỉ thấy những vệt máu. Kỳ kinh nguyệt thứ hai sẽ xuất hiện muộn hơn, có thể cách lần đầu tiên khoảng 35-40 ngày, thậm chí khoảng 2 tháng.
• Khoảng cách giữa các chu kỳ kinh không đều, có thể 2-3 tháng mới có kinh một lần hoặc 1 tháng có đến 2-3 lần hành kinh, lượng máu kinh chảy nhiều hoặc ít.
• Đau bụng kinh dữ dội kèm theo nhiều triệu chứng khác như mệt mỏi, buồn nôn, nôn, thậm chí là ngất xỉu.
• Máu kinh có màu sắc khác lạ, có thể có màu đen, nâu đen và có thể vón thành những cục máu đông.

Nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt ở tuổi dậy thì

Sở dĩ bé gái thường bị rối loạn kinh nguyệt trong độ tuổi dậy thì là do các nguyên nhân sau:

1. Hormone nội tiết nữ chưa ổn định

Ở độ tuổi dậy thì, cơ thể bé gái vẫn đang trong giai đoạn phát triển, các cơ quan sinh dục chưa phát triển toàn diện, nhất là buồng trứng khiến nồng độ các hormone trong cơ thể chưa ổn định. Trứng không rụng hoặc không phóng noãn đúng chu kỳ sẽ khiến các bạn gái thấy kinh nguyệt không đều.

2. Tâm lý lo lắng và căng thẳng

Tuổi dậy thì cũng là giai đoạn nữ giới có nhiều thay đổi về mặt thể chất và tâm sinh lý. Ở thời điểm này, các bạn gái cũng chịu áp lực nặng nề trong chuyện học hành, thi cử… rất dễ rơi vào trạng thái căng thẳng và mệt mỏi. Nhiều trường hợp bạn gái mất kinh trong một khoảng thời gian dài vì ảnh hưởng tâm lý nặng nề.

Ngoài ra, một số bạn gái lần đầu tiên có kinh nguyệt sẽ cảm thấy hoang mang và lo lắng, chưa chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận thay đổi lớn trong cơ thể. Lâu dài, khi bạn gái dần làm quen với việc kinh nguyệt hàng tháng sẽ cảm thấy dễ chịu hơn, nhờ đó kinh nguyệt cũng đều đặn hơn

Tâm lý lo lắng và căng thẳng dẫn đến rối loạn kinh nguyệt

3. Thói quen ăn uống

Những thói quen ăn uống không lành mạnh tuổi dậy thì như biếng ăn, bỏ bữa hay thích ăn những món ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ… sẽ không cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, dẫn đến các tình trạng suy dinh dưỡng, suy nhược cơ thể… Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các cơ quan trong cơ thể, khiến chu kỳ kinh nguyệt bị rối loạn.

Ngoài ra, tình trạng thừa cân hoặc béo phì cũng sẽ gây ra những bất thường ở chu kỳ kinh nguyệt hàng tháng. Chính vì thế, bé gái cần có chế độ dinh dưỡng lành mạnh để duy trì mức cân nặng cân đối ổn định.

4. Tập luyện thể dục thể thao quá sức

Việc tập luyện những môn thể dục, thể thao quá sức có thể khiến số ngày hành kinh giảm xuống, thậm chí bé gái có thể mất kinh trong nhiều tháng. Để tránh tình huống này, bố mẹ cần hướng dẫn con cách chọn lựa môn thể thao phù hợp, có chế độ tập luyện vừa sức để không ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt.

Tập luyện thể dục thể thao quá sức

5. Các bệnh lý phụ khoa

Rối loạn kinh nguyệt tuổi dậy thì có thể xuất phát từ việc bé gái mắc các bệnh lý phụ khoa như buồng trứng đa nang. Những dấu hiệu cho thấy bé gái bị buồng trứng đa nang là da nhờn, có mụn trứng cá, dễ tăng cân, tâm trạng thay đổi thất thường… Nếu nhận thấy các dấu hiệu này, bố mẹ cần đưa bé thăm khám sớm để tìm nguyên nhân, từ đó có hướng can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc xảy ra.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Khuyến cáo, bố mẹ nên đưa bé gái đến gặp chuyên gia Sản Phụ khoa ngay khi có những biểu hiện sau:

• Không có kinh nguyệt từ 6 tháng trở lên.
• Thời gian hành kinh trên 7 ngày.
• Lượng máu kinh ra quá nhiều.
• Máu kinh có màu sắc lạ và có mùi hôi.
• Đau bụng dưới dữ dội, buồn nôn và nôn.
• Ngứa ngáy hoặc sưng đỏ ở vùng kín.
• Vùng kín tiết dịch, khí hư bất thường.